In Nederland komen we soms bijzondere of unieke natuurfenomenen tegen. In dit geval gaat het over een klein kevertje, dat rond de langste dag (21 juni) op sommige plekken een ware lichtshow weggeeft. Je moet er alleen wel laat voor opblijven.
De maand juni kenmerkt zich door lange dagen, veel zonneschijn en soms al opvallend hoge temperaturen. Niet echt ideaal weer voor het spotten van sfeervolle verschijnselen met mooi licht. 's Avonds laat is dat een ander verhaal: de lange schemering, lichtende nachtwolken, zeevonk langs onze kust en andere mooie lichtverschijnselen doen zich dan met regelmaat voor. Maar er is nog een ander heel bijzonder natuurverschijnsel dat in het donker te bewonderen valt. Die plekjes moet je echter wel kennen, want het voorkomen ervan is zeer beperkt.
Vliegende lichtjes
Het vuurvliegje! Rondom de langste dag van het jaar zijn er weer zeldzame vuurvliegjes te bewonderen in enkele fraaie bosgebieden van Nederland. Het worden vuurvliegjes genoemd, maar om echte vliegjes gaat het niet. Het zijn een soort kleine kevertjes of glimwormen waarvan het kontje rond de langste dag van het jaar een helder geel/groen licht afgeeft. Maar wel uitsluitend tijdens de (late) avondschemering. Ga kijken langs een bosrand waar al eerder enkele waarnemingen gedaan zijn, of dieper in een bosgebied dat eveneens gunstig gelegen is.
In de donkere bossen beginnen vuurvliegjes overigens al veel vroeger met hun showtje dan in buitengebieden, want daar wordt het tenslotte iets later donker. En wanneer het te donker wordt (gemiddeld ruim een uur na zonsondergang) verdwijnen de vuurvliegjes weer net zo snel als ze zijn gekomen. Hierbij is een duidelijke rolverdeling: de mannetjes vliegen massaal rond, terwijl vrouwtjes al lichtgevend op de grond of in het struikgewas wachten tot een mannetje bij hen neerdaalt. Dit geeft een schitterend en magisch schouwspel in de vrije natuur.
Wisselvallig weer helpt, droogte niet
Ogenschijnlijk is een wisselvallige voorgeschiedenis gunstig voor vuurvliegjes, ofwel een periode tussen eind mei en half juni waarin het redelijk frequent regent. De beste omstandigheden zijn een vochtige bodem met vrij hoge temperaturen, zoals we bijvoorbeeld in juni 2024 en 2025 zagen. Dat waren zeker twee van de betere jaren qua activiteit.
Sinds het jaar 2018 zijn er echter ook verschillende keren lange droge perioden in de lentes en zomers geweest. Bossen hebben hier door te lijden gehad en dat heeft eveneens effect op de vuurvliegjes, want in veel van die jaren bleef de populatie achter (2018, 2020, 2022). Overigens herstelde dit doorgaans wel weer goed tijdens het daarop volgende jaar met meer neerslag. Veel schade lijken de beestjes er dus niet van te ondervinden.
Ronduit zeldzaam in Nederland
Vuurvliegjes komen slechts op een paar specifieke plaatsen in Nederland in grote getalen voor. Hotspots bevinden zich voornamelijk in het Rijk van Nijmegen en verschillende bossen van Zuid-Limburg en dat heeft een reden. Strikte voorwaarde is namelijk dat de toplaag waar ze het hele jaar in verblijven stabiel is. Dieren (zoals wilde zwijnen) die de aarde omwoelen zijn dus direct funest voor deze beestjes, want dan sterven ze. Elders in ons land zien we verspreid eveneens wat losse waarnemingen van vuurvliegjes, maar hierbij gaat het in verhouding niet om grote aantallen.
Doordat de paringstijd rond de langste dag iedere keer maximaal wordt benut, blijft de populatie hiermee vrij gemakkelijk in stand. Alsof ze zich bewust zijn van de kalender verschijnen de eerste exemplaren ieder jaar praktisch op dezelfde dag en ook is het elke keer dezelfde periode waarin ze weer verdwijnen. Ik volg deze beestjes inmiddels een jaar of 15 en er is nog geen enkele keer voorgekomen dat ze in een totaal andere periode ineens tevoorschijn zijn gekomen. Het geeft dus erg veel zekerheid voor de fotograaf of liefhebber om er een sfeervolle sessie van te maken!
Lees ook wanneer de eikenprocessierups de meeste overlast veroorzaakt en alles wat je moet weten over teken.
