Het is veel in het nieuws: El Niño. Er is zelfs een grote kans dat de huidige El Niño uitgroeit tot de sterkste ooit. Wat de gevolgen kunnen zijn voor de wereld en voor Nederland in het bijzonder, lees je in dit artikel.
De fenomenen El Niño en zijn tegenhangster La Niña zijn afwijkingen van zeewatertemperaturen. Bij El Niño is het zeewater in het centrale en oostelijke deel van de tropische Stille Oceaan warmer dan gemiddeld; tijdens La Niña is het daar juist kouder.
Het directe gevolg van deze veranderde zeewatertemperaturen is dat de passaatwinden verstoord raken. Normaal waaien rond de evenaar noordoosten- of zuidoostenwinden en die worden bij een El Niño zwakker of soms zelfs ingewisseld voor westenwinden.
El Niño veroorzaakt wereldwijd eens in de paar jaar flinke natuurrampen. Wat is dit precies voor natuurfenomeen en welke delen van de wereld hebben er last van?
We spreken van een El Niño als het zeewater over een bepaald gebied in de Stille Oceaan langere tijd 0,5 graden of meer warmer is dan gebruikelijk en veranderingen in de windstromingen merkbaar zijn. Dit is sinds juni dit jaar het geval. Inmiddels is deze afwijking zelfs al toegenomen tot ongeveer 2 graden.
Huidige El Niño neemt zeer waarschijnlijk verder toe
De laatste verwachtingen geven aan dat de afwijking komende maanden kan toenemen tot ruim 3 graden en daarmee zou de huidige El Niño de sterkste ooit gemeten worden. El Niño piekt meestal in de maanden rond de jaarwisseling.
Door klimaatverandering vindt de huidige El Niño plaats in een wereld die sowieso al een stuk warmer is dan in de jaren tachtig, waardoor ook de overlast groter kan worden dan ooit.
De wereldwijde gevolgen van deze El Niño
Door de veranderde winden veranderen ook de neerslagpatronen. Tijdens een El Niño-situatie wordt het droger in onder andere Australië, Indonesië, het zuiden van Afrika en het noorden van Zuid-Amerika, inclusief het Amazone-regenwoud. Dit kan leiden tot mislukte oogsten en grote natuurbranden. In andere gebieden wordt het juist natter. Dit geldt bijvoorbeeld voor Ecuador en Peru, delen van de Verenigde Staten en Mexico, delen van China en Japan en het oosten van Afrika. In deze gebieden is een groter risico op grootschalige overstromingen en ook daardoor kunnen oogsten mislukken.
De gevolgen van deze El Niño voor ons land
In Europa zijn er nauwelijks weerschommelingen te linken aan El Niño of La Niña. Op basis van statistiek is er bij El Niño in West-Europa een wat grotere kans op een iets nattere lente dan gebruikelijk.
Dit betekent echter niet dat we er niets van zullen merken. Zo kunnen bijvoorbeeld mislukte oogsten leiden tot flink hogere voedselprijzen. Vooral producten die in de gebieden rond de evenaar worden geproduceerd, kunnen hierdoor flink duurder worden eind dit jaar en begin volgend jaar. Denk dan bijvoorbeeld aan suiker en palmolie.
Relatie klimaatverandering en El Niño
In de basis worden El Niño en La Niña niet veroorzaakt door klimaatverandering. In welke mate klimaatverandering de frequentie en kracht van El Niño en La Niña beïnvloedt, is nog onderwerp van onderzoek.
Overigens is er wel een sterke relatie tussen El Niño en de gemiddelde temperatuur op de wereld. Een sterke El Niño levert een tijdelijk hogere gemiddelde wereldtemperatuur op. De combinatie van opwarming van het klimaat en een sterke El Niño geeft een grote kans op een recordhoge wereldgemiddelde temperatuur in het jaar 2027.
