Ongeveer de helft van de Europese bevolking heeft dit jaar al lucht ingeademd waarvan de ozonwaarden "slecht" tot "extreem slecht" waren, laat de Europese klimaatdienst Copernicus zien in een rapport. Volgens de onderzoekers is wereldwijd bijna vier op de tien mensen dit jaar al aan "gevaarlijk hoge niveaus" van deze vervuiling blootgesteld.
Ozonvervuiling ontstaat wanneer schadelijke stoffen, bijvoorbeeld van uitlaatgassen en bosbranden, in de lucht reageren met zonlicht. In Azië is de luchtvervuiling volgens Copernicus het ergst. Daar krijgt 90 procent van de bevolking te maken met te hoge ozonniveaus. In Oceanië en Zuid-Amerika gaat het relatief beter.
Richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die voorzichtiger zijn dan de meeste wettelijke normen, worden vrijwel nergens gehaald. De onderzoekers van Copernicus stellen vast dat slechts 5 procent van alle mensen op aarde aan de veilige kant zit.
In Europa deden bosbranden en hittegolven de luchtkwaliteit afgelopen lente en zomer herhaaldelijk kelderen. "Megabranden in Frankrijk, Spanje en België gingen gepaard met intense rookverspreiding, wat in een omtrek van duizenden kilometers effect had op de luchtkwaliteit", schrijven de onderzoekers.
Vervuilde lucht kan onder meer leiden tot luchtwegklachten, duizeligheid, een verminderde longfunctie en hoofdpijn. In de troposfeer, de onderste 10 kilometer vanaf het aardoppervlak, is ozon ook een broeikasgas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde.
Over een langere periode bezien is de luchtkwaliteit in Nederland er de afgelopen decennia op vooruitgegaan. Zo is volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de fijnstofconcentratie ongeveer gehalveerd sinds de jaren negentig en worden tegenwoordig ook minder stikstofoxiden uitgestoten. De verwachting is dat die uitstoot verder zal dalen, onder meer doordat steeds meer elektrische voertuigen rondrijden.
Volgens Copernicus blijft er een "urgente noodzaak" om de luchtkwaliteit te verbeteren en tegelijkertijd actie te ondernemen tegen klimaatverandering. Ozonvervuiling heeft het grootste effect op mensen die al luchtwegaandoeningen of bijvoorbeeld hart- en vaatziekten hebben. Ook kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met diabetes zijn er kwetsbaarder voor.
