Donderdag 18 augustus 2011 ging het helemaal mis bij het festival Pukkelpop in Hasselt. Een zeer zware onweersbui veroorzaakte noodweer en dat heeft vijf mensen het leven gekost.
De dag begon zomers en festivalgangers genoten onbezorgd van de hoge temperatuur. Van noodweer was nog absoluut geen sprake. Hooguit was de warmte en het broeierige weer minder aangenaam op de dansvloer.
Die warmte en hoge luchtvochtigheid is de voedingsbron geweest voor buien. Rond 18:15 trok één van die buien precies over het festivalterrein van Pukkelpop. Juist deze werd enorm intensief. Er was veel onweer, zo’n 500 ontladingen, en er vielen hagelstenen van enkele centimeters uit de lucht. Daarbij waren er zeer zware windstoten. Bomen werden ontworteld, tenten waaiden weg en lichtmasten waaiden om.
Deze snelle weersomslag leidde tot paniek onder de bezoekers. Mensen zochten dekking en gingen met zijn allen schuilen in de festivaltenten. Eén van die tenten was de Château-tent die door windstoten en hagel instortte. Hierbij overleden vier personen en raakten tientallen mensen zwaargewond. Een ander slachtoffer zocht dekking in haar eigen tent. Toen een stelling op haar tent viel, was ze op slag overleden.
Meteorologische verklaring
Voordat een onweersbui kan ontstaan heb je een onstabiele atmosfeer nodig, wat betekent dat je vocht in de atmosfeer en warmte aan de grond nodig hebt. Precies deze condities waren op 18 augustus 2011 aanwezig. Bij een onweersbui is altijd sprake van een omhooggaande luchtstroom en deze lucht moet ook weer naar beneden. Samen met de neerslag ontstaat er daarom een neerwaartse luchtstroom. Dit is heel normaal bij een bui, maar in extreme gevallen kan de luchtstroom enorm versnellen en met hoge snelheden het aardoppervlak bereiken. Daar wordt de lucht gedwongen om horizontaal te verspreiden, waardoor er plotseling een harde wind waait. Dit noemen we een valwind. De valwind bij Pukkelpop zorgde er waarschijnlijk voor dat de tent instortte.
Binnen een wolk heb je stijgende en dalende luchtbewegingen. Doordat waterdruppeltjes en ijskristallen in deze luchtstromen meebewegen, kunnen ze verder aanvriezen. Door deze herhaling ontstaan, net zoals bij een rollende sneeuwbal, hagelstenen. Grote hagelstenen vallen door hun gewicht snel naar beneden en kunnen extra gevaarlijk zijn. Dit gebeurde ook bij Pukkelpop.
Hagel zijn kleine klompjes ijs en er zijn verschillende soorten. Hoe ze ontstaan en wat daar voor nodig is kun je lezen in dit artikel.
Het begin van weerbewaking
Door de ramp die zich voltrok bij Pukkelpop is weerbewaking door meteorologen voor festivals enorm belangrijk gebleken. Waar weerbewaking voorheen minder gebruikelijk was, is het nu niet meer weg te denken bij de organisatie van festivals. Helaas is dit voor de slachtoffers van Pukkelpop 2011 te laat.
Tijdens een broeierige zomerdag is vaak kans op stevige onweersbuien. Lees hier wat je moet doen bij onweer tijdens een festival.
