In november 1993 beleefde Nederland uitzonderlijk vroeg winterweer. Nog voor de meteorologische winter begon, stond Nederland al op de schaats. Lees er meer over in dit artikel.
Na een koud einde van oktober startte november 1993 kil. Rustig en bewolkt weer gaf weinig verschil in dag- en nachttemperatuur. Ondanks een maximumtemperatuur op 1 november van slechts 3,5 graden in De Bilt kwam het in de nacht ervoor en erna niet tot vorst.
De dagen daarna stak een zuidenwind op. Die voerde zachte lucht aan en op 4 november werd het maar liefst 17,3 graden in De Bilt. Toen was dit een datum-warmterecord, maar in het jaar 2011 werd deze waarde met 18,3 graden ruim overtroffen. De periode 5 tot 13 november verliep niet zacht, maar ook niet echt koud met maxima rond 10 graden en minima tussen 3 en 7 graden.
Onstuimig weer leidt koude-inval in
Op zondag 14 november trok een stormdepressie van west naar oost over het land. Er viel 20 tot 30 mm regen en het kwam tot zware windstoten. Hierna stak een noordoostenwind op en werd koude lucht aangevoerd. In de periode 16-20 november werd het overdag 2 tot 4 graden en vroor het ’s nachts licht.
Nog een stuk kouder werd het op 21 en 22 november met maxima rond -2 en minima rond -8 graden. Op het KNMI-station in Twente kwam het zelfs twee nachten tot strenge vorst met minima van -10,6 graden op 22 november en -11,4 graden op 23 november. Na enkele iets minder koude dagen werden op 27, 28 en 30 november ijsdagen (maximumtemperatuur lager dan 0 graden) genoteerd in De Bilt.
Sneeuw- en schaatspret?
In de periode 15 tot 28 november viel er soms wat lichte sneeuw of motsneeuw, maar dit was vrijwel nergens voldoende voor sneeuwpret.
IJsaangroei ging aanvankelijk ook zeer moeizaam. Kleine slootjes vroren wel vrij snel dicht, maar de iets grotere vaarten en plassen bleven nog een tijd open. Dit kwam in de eerste plaats doordat er tijdens de eerste koude dagen een stevige wind stond, maar ook simpelweg doordat het water nog vrij warm was.
Na de koude nachten van 21 en 22 november waren de meeste plassen wel dichtgevroren en in de dagen daarna werd de ijsvloer op steeds meer plaatsen dik genoeg voor schaatspret.
Op de laatste twee dagen van de maand vond een dooiaanval plaats die niet lukte. Er viel tijdelijk ijzel, maar op 30 november ging de neerslag weer over in sneeuw en ontstond in flinke delen van het land een sneeuwdek van een paar centimeter.
Hoe verliep de rest van de winter van 1993-1994?
De eerste dag van december 1993 was het nog volop winter, maar op 2 december werd het alweer 10 graden. In december 1993 en januari kwam het verder niet tot noemenswaardig winterweer. Halverwege februari 1994 was nog wel sprake van een flinke vorstperiode en stond Nederland nog een paar dagen op de schaats.
In dit artikel gaan we terug naar vroeger en kijken we wat de koudste winters zijn uit de geschiedenis.
November 1993 niet de koudste, maar wél twee koude-records
Over de hele maand genomen had november 1993 in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 2,2 graden. Hiermee is het de op twee na koudste novembermaand sinds het jaar 1901. Het jaar 1921 (met 1,3 graden) en 1919 (met 1,9 graden) verliepen nog wat kouder. De laagste temperatuur ooit gemeten in De Bilt in november is -15,0 graden. Deze waarde werd behaald zowel op 29 als op 30 november 1921.
November 1993 noteerde in De Bilt vijf ijsdagen en dat is een record. Op de gedeelde tweede plek met slechts drie ijsdagen staan 1965 en 1998. Gemiddeld heeft november slechts 0,4 ijsdagen.
Daarnaast is november 1993 de novembermaand met het hoogste ‘Koudegetal’. Dit is de som van alle etmaalgemiddelde temperaturen onder het vriespunt. In De Bilt kwam dit getal in november 1993 uit op 32,5 en daarmee versloeg de maand november 1902 en november 1921 nipt.
Benieuwd of het binnenkort gaat vriezen? Lees dan ons uitgebreide weerbericht:
Veelgestelde vragen
November 1993 had in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 2,2 graden en was daarmee de op twee na koudste novembermaand sinds 1901. Op 23 november daalde de temperatuur in Twente zelfs tot -11,4 graden.
Na een stormdepressie op 14 november draaide de wind naar het noordoosten en stroomde koude lucht Nederland binnen. Vanaf 16 november werd het steeds kouder, met op 21 en 22 november maxima rond -2 graden en minima rond -8 graden.
Na de koude nachten van 21 en 22 november waren de meeste plassen dichtgevroren. In de dagen daarna werd het natuurijs op steeds meer plaatsen dik genoeg om te schaatsen.
Tussen 15 en 28 november viel af en toe lichte sneeuw of motsneeuw, maar meestal niet genoeg voor sneeuwpret. Op 30 november ontstond in flinke delen van Nederland alsnog een sneeuwdek van enkele centimeters.
November 1993 vestigde in De Bilt twee records: vijf ijsdagen en een koudegetal van 32,5. Daarmee had deze maand zowel het hoogste aantal novemberse ijsdagen als het hoogste koudegetal voor november.
