De zomermaanden zijn bij uitstek de maanden waarin het in ons land tot hevig onweer kan komen. In dit artikel blikken wij terug op één van de meest hevigste onweersettings van de laatste decennia.
De maand juli 2010 verliep zeer warm met een gemiddelde temperatuur van 19,9 graden tegen de toen geldende normaal van 17,4 graden. Tropische dagen waren in het oosten en zuidoosten dagelijkse kost. Vooral de periode van 8 t/m 14 juli verliep extreem warm en dit ging meerdere keren gepaard met zeer stevige onweersbuien. Tot op de dag van vandaag is deze week dan ook berucht onder stormchasers in ons land.
Onweer! Iedereen kent het, maar hoe ontstaat een bui en waardoor ontstaat onweer?
Bijna de hele week hadden we te maken met een wind uit zuidelijke richtingen die zeer warme en vochtige lucht naar ons land aanvoerde. Doordat de straalstroom zich deze week pal boven ons land bevond waren de randvoorwaarden voor hevig onweer aanwezig. En dat gebeurde ook! In een tijdsbestek van slechts zes dagen kwam het maar liefst vier keer tot stevige onweersbuien. De meest zware vond plaats op 14 juli 2010.
Extreem noodweer
Op deze beruchte dag was het heel lang schitterend zomerweer. In het oosten en zuidoosten werd het tropisch heet met temperaturen die lokaal opliepen tot bijna 33 graden. In combinatie een hoge luchtvochtigheid voelde het buiten wel erg klam aan en dit was een voorbode voor wat komen ging.
Aan het begin van de middag ontstond boven het noorden van Frankrijk een actieve buienlijn. Doordat de temperatuur voor deze buienlijn uit flink opliep was er genoeg voeding aanwezig om deze buien flink te laten intensiveren.
In ons land leek een groot gedeelte van de middag echter geen vuiltje aan de lucht. Het was een lange tijd zonovergoten met zomerse tot tropische temperaturen. In de loop van de middag waren in het uiterste zuiden de eerste donkere wolken zichtbaar. Uiteindelijk trok iets na 17:00 uur de buienlijn Brabant en Limburg binnen. Het begon hier stevig te regenen en lokaal kwam het al tot zeer zware windstoten. Ook kwamen er op deze buienlijn extreem veel bliksemontladingen voor.
Zeer zware windstoten tot 200 km/uur
Uiteindelijk vormde er een scherpe knik in de onweersbui, ook wel ‘bow-echo’ genoemd, waardoor zeer zware windstoten voorkwamen. De bui trok via het oosten van Brabant over het noorden van Limburg richting de achterhoek. Dit is ook de omgeving die extreem veel schade opliep.
In de omgeving van Neerkant (Noord-Brabant) en Vethuizen (Achterhoek) was de schade enorm. Op sommige plekken waren complete bossen omgewaaid en tot op de dag van vandaag is de schade die toen werd veroorzaakt terug te zien in de natuur. In Vethuizen ging zelfs een drietal elektriciteitsmasten tegen de grond en vielen helaas twee slachtoffers toen een camping werd getroffen door zeer zware windstoten. In Appelscha is aan de rand van het zware onweercomplex ook een tornado waargenomen.
De hoogste windstoot die op een officieel station werd gemeten bedroeg 123 km/uur, maar dit komt vooral door de beperkte dichtheid van waarneemstations. De werkelijke windstoten die dag vielen dan ook een stuk hoger uit. Na onderzoek is gebleken dat de windstoten die in Neerkant en Vethuizen voorkwamen waarschijnlijk opliepen van ongeveer 180 tot 200 km/uur. Naar schatting werden in ons land deze dag ruim 20.000 bliksemontladingen gemeten.
Zeer sterke valwind
Achteraf gezien bleek dat zowel Neerkant als Vethuizen getroffen waren door een sterke valwind. Er zijn ook indicaties dat er gustnado’s bij deze valwinden zijn voorgekomen. Dit is een kortstondige wervel die aan de voor- of zijkant van een valwind kunnen voorkomen. Hierdoor komen de al zeer zware windstoten in een extra versnelling terecht waardoor de kans op hevige schade aan de rand van deze buien nog groter wordt.
In 2021 werd het Utrechtse Leersum nog getroffen door een sterke valwind. Maar wat is nu eigenlijk een valwind?
Valwinden komen vaker voor in ons land. Echter zijn valwinden met deze windsnelheden zeer uitzonderlijk. De laatste hevige valwind in ons lang gebeurde op 18 juni 2021. Toen werd in Leersum enorm veel schade aangericht. Ook op 2 juli 2025 kwam het tot een valwind in Winterswijk.
Bron: KNMI
