Dit is waarom Hemelvaartsdag op 26 mei valt

24 mei 2022, 06:21

Zeilbootjes op het water op een mooie zomerdag. Foto: Joop van Duivendijk.

Dit jaar valt Hemelvaartsdag op donderdag 26 mei. Vorig jaar viel deze feestdag op 13 mei en het jaar daarvoor op 21 mei. Waarom wisselt dit door de jaren heen? En hoe wordt de datum van Hemelvaartsdag bepaald? Welk weer we dit jaar krijgen lees je in het meest uitgebreide weerbericht van Nederland.

Hemelvaartsdag wordt altijd op een donderdag gevierd en valt standaard op de veertigste dag vanaf Pasen. Eerste paasdag is dag één en Hemelvaartsdag is dag veertig. De vroegst mogelijke datum voor Hemelvaartsdag is 30 april en de laatst mogelijk is 3 juni. Dit jaar viel de paaszondag op 17 april (de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente) en daarom is het op 26 mei Hemelvaartsdag.

In 2016 viel Hemelvaartsdag op 5 mei en daarmee vierden we tegelijkertijd Bevrijdingsdag. Ook in 2005 was dat het geval. De combinatie van Hemelvaartsdag en Bevrijdingsdag is een zeldzaamheid. De volgende keer dat het toevalligerwijs samenvalt is pas in 2157! Dat het nu twee keer in korte tijd achter elkaar gebeurde is bijzonder. In de periode 1945-2004 is het nooit voorgekomen.

Lees ook: Deze Hemelvaartsdagen verliepen het koudst en natst

Maanfase bepaalt christelijke feestdagen

De datum waarop Hemelvaartsdag wordt gevierd hangt af van de paasdatum. Die datum wordt bepaald door de maanfasen. De eerste zondag na de eerste volle maan in de lente is het namelijk Pasen. Belangrijke kanttekening hierbij is dat geen gebruik wordt gemaakt van de astronomische kalender, maar van een zogenaamde kerkelijke kalender. Hierbij wordt standaard 21 maart gehanteerd als de eerste dag waarop de lente begint.

Kerkelijke volle maan

In 2019 was het op donderdag 21 maart om 2:42 uur volle maan. Op basis van bovenstaand uitgangspunt had het op zondag 24 maart al eerste paasdag moeten zijn in plaats van 21 april en zou Hemelvaartsdag op 2 mei vallen. Waarom werd het dan toch 30 mei? Er wordt niet alleen gerekend met een kerkelijke kalender, maar ook met een kerkelijke definitie van volle maan. De kerkelijke volle maan wordt berekend aan de hand van een regel die zegt dat de data van de volle maan om de 19 jaar exact hetzelfde zijn, terwijl hier in werkelijkheid een paar uur afwijking in zit. In het jaar 325 zijn de data van Pasen volgens deze regel in de Juliaanse kalender vastgelegd. In 1573 heeft een correctie plaatsgevonden toen de Gregoriaanse kalender werd ingevoerd.

De kerkelijke volle maan viel daardoor dit jaar al in de avond van 20 maart en dat was nog in de kerkelijke winter. De eerste kerkelijke volle maan in de kerkelijke lente vond daarmee plaats op vrijdag 19 april. Daarom was het in 2019 op zondag 21 en maandag 22 april Pasen en vierden we op 30 mei Hemelvaartsdag.

Kamperen in mei. Foto: Ton Wesselius.
Kamperen in mei. Foto: Ton Wesselius.

Statistiek: kans op normaal weer dit jaar groot

Doordat Hemelvaartsdag dit jaar niet vroeg en niet laat valt is de kans op normaal weer statistisch bezien. Gebruikelijk is het half mei 16 graden aan de kust tot 19 graden in Limburg. Ter vergelijking: op de vroegste mogelijke datum, 30 april, is de normale temperatuur 13 graden op de Wadden tot 17 in het zuidoosten.

Lees ook: Dit zijn de warmste en zonnigste Hemelvaartsdagen

Toch zegt de datum niet alles. In Nederland zijn we in deze tijd van het jaar sterk afhankelijk van de windrichting. Bij noorden- tot westenwinden is het vooral in de kustprovincies erg fris, doordat de wind waait over het nog koude water van de Noordzee. Bij zuiden- tot oostenwind kan het in het hele land flink opwarmen. De positie van hoge- en lagedrukgebieden bepaalt de windrichting en hoeveel neerslag er valt.

Author Image

Jaco van Wezel

Meteoroloog en hoofdredacteur nieuws

Reageer via Facebook

Weernieuws-onderwerpen

Kies een onderwerp om meer te weten te komen over het weer…

Nieuwsoverzicht

Weeronline nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de leukste nieuwtjes en weetjes over het weer

email-black