Stratus

Stratus (afkorting: St) is een lage wolkensoort. Het zijn egaal grijs gekleurde laaghangende wolken, vaak voorkomend als een vrijwel gesloten wolkendek, maar Stratus kan ook voorkomen als flarden. Deze wolkensoort bevindt zich in de onderste 300 meter van de atmosfeer en de basis kan vrijwel aan het aardoppervlak liggen. De wolk bestaat bijna altijd uit kleine waterdruppeltjes. Er zijn verschillende situaties waarbij Stratusbewolking voorkomt.

Hogedrukgebieden
De meest hardnekkige en beruchte vorm van deze bewolking is wanneer het zich voordoet onder hogedrukinvloed in een vochtige luchtsoort. Daarbij is er boven de Stratus verder geen bewolking aanwezig, is er vaak een flinke (subsidentie-)inversie aanwezig en ontstaat de bewolking meestal 's nachts doordat het aardoppervlak sterk afkoelt. Bij weinig wind kan er dan mist ontstaan en een wolkenlaag met de wolkenbasis dicht bij het aardoppervlak. Als er wat meer wind staat is er turbulentiestratus mogelijk. Dat is een wolkenlaag op een paar honderd meter hoogte. Ook komt het vaak voor dat zich een veld lage bewolking vormt boven zee en zich dat door verplaatsing met de wind over het land verspreidt.

De verwachtingen van deze bewolking maken het zo berucht. Meteorologen kondigen soms voor de volgende dag stralend zonnig weer aan en worden dan geconfronteerd met een grijze dag. En soms wordt dagen achtereen bewolkt weer verwacht en breekt dan onverwachts de zon door. Computermodellen hebben vaak veel moeite met het maken van een verwachting voor een verschijnsel dat voorkomt in de onderste 500 meter van de atmosfeer. Minimale verschillen in vochtigheid van de lucht zijn bepalend voor het wel of niet ontstaan van Stratusvelden. En ook het oplossen van de dunne laag bewolking is geen sinecure.

Frontpassage
Bij passage van een frontale storing is er sprake van een hellend frontvlak. Wanneer een warmtefront een bepaald punt passeert vinden we de warmere lucht en ook de bewolking eerst op grote hoogte en zakt de wolkenbasis geleidelijk steeds meer. Uiteindelijk heeft de warme en vochtige lucht de onderste laag van de atmosfeer bereikt en is er vaak Stratus bewolking aanwezig. Bij een koufront is het omgekeerde het geval. Eerst zien we lage bewolking en later stijgt de wolkenbasis en uiteindelijk volgen opklaringen.

Slechtweer Stratus
Tijdens passage van een frontale storing of bij buien valt de neerslag ook door de onderste honderden meters van de atmosfeer. Door verdamping wordt de lucht in deze laag vaak zo vochtig dat zich wolkenflarden vormen. Dit zijn flarden slechtweer stratus, ook bekend als Stratus Pannus.