Normaal daalt de temperatuur met de hoogte maar bij een inversie (temperatuuromkering) stijgt de temperatuur juist met de hoogte. Daardoor vormt het een stabiele luchtlaag die -als deze groot genoeg is- thermiek (convectie) tegenhoudt en daardoor ook menging beperkt. Inversies komen vooral veel voor bij hogedrukgebieden. Dan veroorzaakt de dalende lucht (subsidentie) een inversie waarboven zich droge lucht bevindt. Door de droge lucht en de onderdrukte convectie is het dan rustig en droog weer. Een inversie kan zich ook voordoen wanneer een warmtefront nadert of een koufront juist is gepasseerd. Warmere, vaak wel vochtige lucht bevindt zich dan op grotere hoogte waardoor er een toename van de temperatuur op enige hoogte aanwezig is.
Een inversie houdt niet alleen mist en kou gevangen in de onderste luchtlaag. Bij een inversie ligt een warme luchtlaag als een soort deksel op een koudere luchtlaag aan het aardoppervlak. Ook verontreiniging kan dan niet uit de onderste luchtlaag weg, wordt dus niet verdund en kan zo een bijdrage leveren aan smog. Vooral wanneer een gebied zich langdurig onder hogedrukinvloed bevindt dan daalt deze deksel geleidelijk verder en wordt de hoeveelheid uitgestoten rook in stedelijke gebieden in deze dunne luchtlaag steeds groter. Dan kan zich een smoglaag vormen. Vooral steden als Mexico City, dat zich ook nog in een dal bevindt, en Beijing hebben daar vaak mee te maken.
Op 14 maart 2012 deed zich een duidelijke situatie voor met een inversie. Onderstaand is het verticale temperatuurverloop weergegeven (rood) samen met de dauwpuntstemperatuur (blauw) voor de onderste 5 kilometer van de atmosfeer. Deze grafiek volgt uit de data die gemeten is door de weerballon die 's nachts in De Bilt is opgelaten. Onderin de atmosfeer is de lucht relatief droog met rond 1000 meter (waar de lijnen van de temperatuur en de dauwpuntstemperatuur dicht bij elkaar liggen) een laag bewolking (Stratocumulus). Boven de bewolking bevindt zich de inversie: de temperatuur loopt op met de hoogte. De temperatuur en dauwpuntstemperatuur liggen daar ver uit elkaar, wat weergeeft dat de lucht daar erg droog is.
Op de foto is de wolkenlaag op 14 maart 's ochtends te zien in Roodeschool in noordoost Groningen. De temperatuuropbouw was daar vrijwel identiek aan die van De Bilt en geeft goed weer wat het wolkenbeeld is bij zo'n inversie: grijs. Het enige kleine verschil met de situatie in De Bilt is dat het in het noorden van het land vlak aan de grond wat vochtiger was. Dat is op de foto te zien aan de aan de nevel die het zicht op de bomenrij in de verte bemoeilijkt.
Bron: KNMI, onderste foto J. Wiersema
ActueelNieuwsTerugblik |
