Convectie is de stroming van een gas of een vloeistof. In de meteorologie gaat het vrijwel altijd om verticale stroming door verschillen in temperatuur, dichtheid en druk, beter bekend als thermiek.
Koele lucht is zwaarder dan warme lucht. Daarom heeft lucht die wordt verwarmd en warmer wordt dan de lucht in de omgeving, de neiging op te stijgen. Dit gaat met snelheden van 1 tot 5 meter per seconde. In tegenstelling tot de verticale snelheden bij grootschalige optilling in een lagedrukgebied waar de lucht slechts enkele centimeters per seconde stijgt. Ook is de schaal bij convectie veel kleiner: hier gaat het om gebieden van tientallen tot honderden meters groot in tegenstelling tot minimaal 500 km bij een lagedrukgebied.
Bij het opstijgen van een hoeveelheid lucht neemt de luchtdruk af, waardoor deze afkoelt. Door de afkoeling neemt de relatieve luchtvochtigheid toe en kan de lucht verzadigd raken, waardoor zich bewolking vormt. We spreken hier over convectieve bewolking; ook cumuliforme bewolking of stapelwolken genoemd. Bij opstijgende luchtstroming in droge lucht, waarbij de lucht niet verzadigd is en zich geen bewolking gevormd heeft wordt gesproken over droge convectie of droge thermiek. Vanaf de hoogte waarop bewolking ontstaat is sprake van natte convectie of thermiek.
Zweefvliegers maken dankbaar gebruik van de opstijgende luchtbellen die ontstaan door verwarming van het aardoppervlak door de zon. De stijgende luchtstromingen kunnen ze vooral gemakkelijk herkennen aan de stapelwolken. Daar vliegen ze veelal onder.
In de dalende luchtbewegingen warmt de omlaaggebrachte lucht juist op, waardoor de lucht meer vocht kan bevatten en de relatieve luchtvochtigheid afneemt. Bewolking lost hierbij juist op. Hierdoor vormt zich ook de kenmerkende stapelwolkenlucht: een afwisseling van verticaal ontwikkelde wolken en felle opklaringen. Bij buien reiken de stijg- en daalbewegingen tot grote hoogte en worden grote verticale snelheden bereikt. Deze kunnen een gevaar opleveren voor de luchtvaart, met name bij het opstijgen en landen van vliegtuigen. Ook veroorzaken deze luchtstromen krachtige windstoten die aan de grond schade kunnen aanrichten.
Bron: Weeronline.nl, KNMI
ActueelNieuwsTerugblik |
